VERENIGING VRIENDEN VAN DE STADSKERN ZWOLLE

De vereniging met een bijzondere aandacht voor monumenten, verliest een monument uit haar midden. Pieter Lettinga 19 mei 2016 overleden.

Pieter is tientallen jaren lid van het bestuur geweest. In het vocabulaire van Pieter kwam het begrip 'rooster van aftreden' niet voor. In het bestuur leek hij er altijd geweest en hij leek ook niet van plan weg te gaan. Tot zijn ziekte en veel te vroege dood een streep trokken.

Afgezien van een korte interim periode is Pieter nooit voorzitter geworden maar altijd vice-voorzitter gebleven. Een voorzitterschap gaf alleen maar verplichtingen en conventies. Dat paste niet bij Pieter. Hij verkoos de rol van libero om wanneer hij dat nodig achtte de ontwikkelingen van een kruidig commentaar of een ingezonden brief te voorzien. Zo nodig een schot vanuit de heup.

Pieter was een man met passies, waarvan één voor zijn geboortestad Zwolle. Uiterst loyaal, authentiek, humorvol, vriendelijk en beminnelijk maar uiteindelijk met een scherp randje als je aan zijn overtuiging kwam. Dan kon hij echt boos worden.

Ik kan me niet herinneren dat Pieter ooit vergaderstukken bij zich had. Onze secretaris printte dus altijd een extra setje uit zodat Pieter ter vergadering toch inzage had.

Bijzonder trots was Pieter op het door de vereniging gemaakte boek "Op de Bres voor Zwolle" uit 1992 waarin de strijd van de Vrienden van de Stadskern met vooral de gemeente kleurrijk is beschreven. Pieter nam daarin het deel over de jaren tachtig voor zijn rekening.

Een paar keer per jaar kondigde hij zijn mede bestuursleden aan dat het tijd werd voor een deel 2 en dat hij daar over ging nadenken.

Alhoewel het bestuur altijd uit nette burgers bestond hadden sommige van de in het boek beschreven acties van de Vrienden ook wel een zeker Sjors van de rebellenclubkarakter.

De redding van het Huis met de Hoofden, de voormalige verffabriek van Van Wijhe aan de Goudsteeg met een nachtelijke inbraak was een thriller. Maar ook de redding van de Schoenkuipenbrug ("waardeloze brug, veel te smal voor auto's") had dat rebellenkarakter.

De Gemeentelijke Dienst Openbare Werken had vastgesteld dat de brug gevaarlijk was want volledig doorgeroest. Het bestuur van de Vrienden geloofde er niets van en besloot zelf poolshoogte te gaan nemen. Er werd een bootje gecharterd en van daaruit werd de onderkant van de brug geïnspecteerd. Beetje roest maar verder niks aan de hand. De gemeente ging overstag en de brug werd opgeknapt. Vele, vele jaren later kreeg de gemeente zelfs een Pluim van de Vrienden uitgereikt voor het opnieuw aanbrengen van de gietijzeren bruglantaars.

Het was de tijd waarin het gemeentebestuur en de vereniging van bezorgde burgers in een kat en muis spel verwikkeld waren. Als de Vrienden in een vroeg stadium over een project aan de bel trokken luide het antwoord van de gemeente, "Jullie zijn veel te vroeg met je opvattingen er staat nog helemaal nets op papier". Om vervolgens bij een ander project van diezelfde gemeente te moeten horen, "Jullie reageren nu zo laat, alles is al in kannen kruiken."

Maar de tijden veranderden.

Het draagvlak voor de waarde en betekenis van de historische binnenstad is bij gemeente, ontwikkelaars, ondernemers én inwoners ondertussen enorm gegroeid. Met een mooie oude binnenstad viel zelfs geld te verdienen.

Op hun beurt keken de Vrienden ook met andere ogen naar hun monumentale stad. Het zekerstellen van dat erfgoed zou op termijn alleen mogelijk blijven als de monumenten een functie bleven vervullen en een economische basis bleven behouden.

Pieter had een goede antenne voor de tijdgeest en hij signaleerde dan ook al vroeg dat de Vrienden hun strategie en vooral ook communicatie aan die veranderde omstandigheden moesten aanpassen. De verzuring in de beeldvorming rond de Vrienden moest worden aangepakt.

Pieter organiseerde wandelingen met wethouders en ambtenaren door de stad om samen te kijken naar zaken die beter konden, die beter moesten.

Strijd maakte gaandeweg plaats voor debat.

Symbolisch voor die andere positionering van de Vrienden was de gedurfde uitbreiding van Museum de Fundatie met de 'wolk'. Kon je zoiets op het dak zetten bij een Rijksmonument? Pittige discussies in het bestuur. Pieter had al snel zijn standpunt bepaald. Moet kunnen, want het is belangrijk dat het museum in de binnenstad blijft en zijn uitbreiding niet elders zoekt. En zo worden de Vrienden van gedoodverfde tegenstander van de uitbreiding, pleitbezorger van de Wolk. En de leden laten het bestuur niet vallen. Op de aan de plannen gewijde ledenvergadering weet architect Hubert Jan Henket de aanwezigen voor zijn plannen te winnen.

In 2012 maakten we in het kader van het Grachtenfestival een aantal rondvaarten door de Zwolse grachten met belangstellenden. Pieter en ik waren de gids aan boord. Onderweg wezen we op bedreigingen, geslaagde interventies maar op ook zeer ingrijpende, bijna gestileerde restauraties die we vandaag de dag niet meer zo zouden bepleiten. Ter hoogte van het Kerkbrugje was Pieter aan het woord. Nog kwam er bijna stoom uit zijn oren van verontwaardiging over de sloop van het Gouverneurshuis en het onding wat er voor de plaats is gekomen.

Zijn lange staat van dienst betekent dat Pieter in veel projecten zijn aandeel heeft geleverd of het voortouw nam. Om er een paar te noemen. De strijd tegen de bouwplannen van Herzberger op het Maagjesbolwerk (geschrapt), het rechtbankontwerp van Gunnar Daan (geschrapt) het pleidooi voor de inschakeling van architect Natalini voor de herontwikkeling van het Eiland (gelukt), het pleidooi voor een stedelijk Stadsbouwteam en Beeldkwaliteit (maar gedeeltelijk gelukt).

Een van de laatste projecten waarbij Pieter actief betrokken was de komst van Zara naar Zwolle. De uitbreiding en verbouw van de voormalige bibliotheek schoot ons in het verkeerde keelgat. Veel te hoog en groot aan de Spoelstraat, niet binnenstedelijk gematerialiseerd. En nog onbegrijpelijker het gemeentelijk besluit om de publieksfunctie van de bibliotheek uit de binnenstad te halen.

Pieter is van grote betekenis is geweest voor het behoud en versterking van onze prachtige monumentale historische binnenstad. Het bestuur en de leden van de Vrienden van de Stadskern zijn Pieter veel dank verschuldigd voor zijn niet aflatende inzet.

Wij wensen de familie veel sterkte toe om dit enorme verlies te dragen.

Ronald van den Berg
voorzitter

 

Pieter 2005

Foto: Bernard Ensink