Wikken en wegen rond het Van Nahuysplein

Op het oog is het een betrekkelijk geringe ingreep in de stadskern: de verwaarloosde villa aan het Van Nahuysplein 8 wordt opgeknapt en ‘opgetopt’ en er komt een extra ‘tussenwoning’ op de plek van de berging ernaast. Toch plaatste dit plan het bestuur van de Vrienden voor een lastige afweging: architectonisch is het een prima ontwerp, maar stedenbouwkundig maken wij een andere afweging dan de gemeente(raad).

Onze vereniging richt zich op het behoud van het architectonisch en stedenbouwkundig karakter van Zwolle. Bij dit plan zijn we van oordeel dat de architectonische kwaliteit buiten kijf staat.

Het ontwerp voor omvorming van de bestaande villa op de hoek bij het Groot Weezenland tot appartementencomplex is in de ogen van de Vrienden een verbetering van de bestaande situatie. Toen wij in september 2024 te horen kregen dat het oorspronkelijke idee de villa af te breken en te vervangen door nieuwbouw van de baan was, meldden we dan ook dat we ‘zeer content’ waren met deze nieuwe aanpak. De verdieping die erbij op komt, leidt niet tot een sterk afwijkend beeld. Sterker nog, het completeert de rij villa’s aan die kant van het Groot Wezenland. 

Ook de tussenwoning voegt zich architectonisch in het ensemble gebouwen dat in de loop van de tijd rond het plein is gevormd. Zoals de Welstandscommissie zegt: “De nieuwbouw legt, op een eigentijdse wijze, een relatie met panden langs het Van Nahuysplein die gebouwd zijn in het Interbellum en een zakelijk-expressionistische stijl hebben.”

Stedenbouwkundige verbetering mogelijk

Stedenbouwkundig is er in onze ogen wel wat aan te merken op het plan. De volledige opvulling van de ruimte tussen de villa op nummer 8 en het dubbele woonhuis in Amsterdamse schoolstijl (nr. 9-10) vinden we een verslechtering van de bestaande situatie:

• Het silhouet van dat dubbele woonhuis wordt door de nieuwbouw visueel weggedrukt, omdat de doorkijk richting Assendorp geheel verloren gaat.
• De langsgevel van het nieuwe appartementencomplex, waar tevens de entree is, wordt abrupt afgebroken door de nieuwe tussenwoning.
• Het architectonische beeld van het Van Nahuysplein vanaf de Sassenpoort / Wilhelminasingel wordt ernstig geschaad door het dichtmaken van de doorkijk tussen beide panden.
• De symmetrie van de gevelwand van het Van Nahuysplein wordt door de hoge, dichte bebouwing verstoord.

Het lastige is dat het ‘dichten van het gat’ in het bolwerk met een grondgebonden woonhuis wel past in de stedenbouwkundige visie van de gemeente. Deze mogelijkheid om in de tussenruimte te bouwen is ook planologisch vastgelegd in het omgevingsplan dat de gemeenteraad heeft vastgesteld.

Toch heeft het bestuur begin vorig jaar tegen dit deel van de aangevraagde omgevingsvergunning een zienswijze ingediend, waarin bovenstaande vier bezwaren stonden. Het plan zou in onze ogen namelijk aanzienlijk verbeterd kunnen worden als de doorkijk niet volledig wordt dichtgebouwd, maar het woonhuis minder hoog zou worden. Daarmee blijft er een doorkijk richting Assendorp, wordt de langsgevel van het appartementencomplex beter zichtbaar en wordt het pand in de Amsterdamse schoolstijl minder weggedrukt. Met andere woorden, het levert op het bolwerk veel meer architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit op.

De gemeente heeft eind vorig jaar op dit ongevraagd advies van ons gereageerd in de Nota van zienswijzen. Zij wijst daarin onder meer op het positief oordeel van de Adviescommissie voor de omgevingskwaliteit (Welstand): Gelet op de mogelijkheden die er zijn om het bouwvlak te benutten is een modern, ingetogen tussenelement vanuit stedenbouwkundige overwegingen goed denkbaar en Het nieuwe bebouwingsbeeld zal zich goed voegen in de bestaande context en sluit goed aan bij de bebouwingskenmerken en de (historische) bouwstijlen in deze omgeving.

Omdat wij ons ervan bewust zijn dat op de plek van de huidige, rommelig ogende berging volgens de regels van het omgevingsplan (vroeger: ‘bestemmingsplan’) een nog hogere woning zou mogen worden gebouwd, hebben wij ervan afgezien tegen het verlenen van de omgevingsvergunning bezwaar aan te tekenen.

'Voordeelregel'

Al met al zijn wij nog steeds blij met het behoud van het hoekpand en - niet te vergeten - van de groene ruimte op de hoek van het bolwerk. Minder gelukkig zijn we met de toegestane ingreep (en dus de verleende vergunning) om een van de doorzichten op het Van Nahuysplein weg te halen. Het is in onze ogen een gemiste kans om ons advies terzijde te schuiven. Maar we passen de ‘voordeelregel’ toe: het totale plan is een verbetering ten opzichte van de huidige toestand van het pand en de tussenruimte.

Artist's impression: Resido